ای خمُشی! مغز منی ، پردۀ آن نغز منی

   عشق بی قیدو شرط

 تراژدی شگفت انگیز «عشق» قابل درک است برای او  که پس از افتادن در این بحرِ پر تلاطم همۀ خویش بدو دهد ... چه جمله کلیشه ایی!!!  به راستی چگونه می توان پاسخی برای این مسئله پیدا کرد که آیا عاشق می داند و دانسته در این بحر متلاطم که چاره ایی جز غرقه شدن ندارد ، می افتد ؟ و یا بهتر بگویم  خود را به آن تلاطم می سپارد ؟

می داند؟

 نمی داند؟

 می داند .

      مگر می شود انسانی که با آرامش در کنار ساحلی خوش آب و هوا قدم می زند ، نداند که با پیش رفتن در آن تلاطم چه انجامی در انتظارش است ؟ پس می داند . حقیقتاً چیست که باعث این پیشروی می شود ؟ شاید حسّ هم وجود شدن با آن هیبت و زیبایی ست که انسان را به مرحله یَعمی و یُصمّی می رساند ؟ شاید هم، زجر غرق شدن را می پرستد ... ؟ نمی دانم !!!

و مسئله دیگر که ذهن آشفته ام را مملو کرده ، این است که عاشق چه دارد که فدا کند و یا در عشق تا کجا مجاز است که همۀ خویش بدو دهد؟ اصلاً او دارایی خود را می شناسد و به داشته هایش وقوف دارد ؟

به جدال زیر توجّه کنید :

اگر آن تـــرک شیرازی بدست آرد دل ما را

به خال هندویش بخشم سمرقند و بخارا را                         «حافظ»

                           ™ ˜

اگر آن ترک شیرازی بدست آرد دل ما را

به خال هندویش بخشم سر و دست و تن و پا را

کسی گر چیز می بخشد ، ز ملک خویش می بخشد

نه چون حافظ که می بخشد سمرقند و بخارا را                  « صائب»

                           ™ ˜

اگر آن ترک شیرازی بدست آرد دل ما را

به خال هندویش بخشم تمام روح و اجزا را

کسی گر چیز می بخشد به سان مرد  می بخشد  

نه چون صائب که می بخشد سر و دست و تن و پا را

سر و دست و تن و پا را به خاک گور می بخشند

نه بر آن ترک شیرازی که خون کرده دل ما را                «شهــــریار»

      داستانی دربارۀ  یک پسر و یک درخت آمده است که عشق بدون قید و شرط را به بهترین شکل ممکن نشان می دهد . درخت خیلی خوشحال است که پسر نزد اوست . پسر غمگین است و می گوید :

«من پول لازم دارم » درخت می گوید «من پول ندارم ولی سیب دارم . اگر می خواهی  می توانی تمام سیب های مرا ببری و بفروشی تا پول به دست آوری » آن پسر تمام سیب های درخت را چید و به بازار برد. هنگامی که پسر بزرگ شد تمام پول هایش را خرج  می کند ، برمی گردد و می گوید : «من می خواهم یک خانه بسازم و پول کافی ندارم که چوب تهیه کنم .» درخت می گوید : «شاخه های مرا قطح کن . آنها را ببر و خانه ای بساز .» و پسر تمام شاخه های  درخت را قطع کرد . آن درخت شاد و خوشحال بود . پسر بعد از چند سال بدبخت تر از همیشه برمی گردد و می گوید : «می دانی من از همسر و فرزندانم خسته شدم و می خواهم مسلفرت کنم  اما وسیله مسافرت ندارم .» درخت می گوید : «مرا از ریشه قطع کن و میان مرا خالی کن  و روی آب بیانداز و برو .» پسر آن درخت را از ریشه قطع  کرد و به مسافرت رفت  و درخت هنوز شاد شاد بود .

و عاشق همیشه می بخشد و شاد است .  حتی اگر  ، درخت باشد ....

و گفتی : زخمی از غوغای خنجر می شوی !  بـــــودم        

مرا از آسمان خلوت احساس ترساندی

و گفتی : خالی تر از بال کبوتر می شوی  !   بـــودم

     این کتاب ترجمه و اقتباسی است از مجموعه تحقیقات محققان مجمع درباره دین اسلام به خصوص  مذهب شیعه دوازده امامی و تحقیقی گسترده درباره امام جعفر صادق (ع) در شهر استراسبورگ فرانسه است که توسط ذبیح الله منصوری جمع آوری شده و در انتشارات دنیای دانش به چاپ رسیده است. تحقیقی است که بیست و پنج تن از دانشمندان عضو مجمع استراسبورگ در آن مشارکت داشته اند .

از جمله ایشان :

·        هانری کربن(استاد دانشگاه و مدیر مطالعات مربوط به علوم و مذهب شناسی)

·        توفیق فحل ( استاد دانشگاه استراسبورگ

·        ویلفرد مدلوگ ( استاد دانشگاه شیکاگو امریکا

·        حسین نصر ( دانشمند جوان و معروف که در موقع تحریر این سطور رئیس دانشگاه صنعتی تهران هستند.)

·        هانس مولر ( استاد دانشگاه فری بورگ

·        الیاش ( استاد دانشگاه کالیفرنیا

·        امام موسی صدر ( مدیر موسسه علمی مطالعات اسلامی در شهر صور لبنان)

·        دورن هینچ کلیف ( استاد دانشگاه لندن)

·        و...

  البتّه آنچه در این کتاب می خوانیم ترجمه دقیق و لفظی آن تحقیقات نیست ، بلکه به شکلی تنظیم شده است که خواندن و درک آن برای فارسی زبانان آسان باشد و به نظر می رسد مطالبی که در این مجموعه آمده در کتب دانشمندان ایرانی و سایر کشورهای اسلامی که به زبان عربی و فارسی نوشته شده ، نیست.  

از مهمترین مباحث آن می توان به موارد زیر اشاره کرد:

·        دین با پیشرفت علم مغایرت ندارد

·        آیا عصر تجدد در علم را امام جعفر صادق (ع) به وجود آورد؟

·        اولین کسی که عقیده به عناصر اربعه را متزلزل کرد

·        ابن راوندی که بود و چه کرد؟

·        مسئله خلقت از نظر امام جعفر صادق (ع)

·        تعریف علم از امام جعفر صادق (ع)

·        سوال جابر بن حیّان از امام درباره ستاره گان

·        زمان در فرهنگ امام جعفر صادق (ع)

·        تئوری نور از امام جعفر صادق (ع)

·         امام جعفر صادق گفت : پیرامون خودرا آلوده نکنید  

·        و . . .

واعظان بر منبر ، طوطیانه :

به یقین بدانید که ما مسافرانیم و البته ساعتاً فساعَه ، خواهیم گذشت . اگر دولت است می گذرد و اگر محنت است هم می گذرد. پس اگر دولت داری اعتماد بر دولت مکن که معلوم نیست که ساعت دیگر چون باشد. و اگر محنت داری هم دل خود تنگ مکن که معلوم نیست که ساعت دیگر چون باشد ، در بُعد آن مباش که از تو آزاری به کسی رسد . به قدر آن که می توانی رحمت می رسان .                                           (الانسان الکامل، عزیزالدین نسفی)

عاقلان بر بازار ، فاخرانه :

(ایشان با «رحمت» و «مرحمت» بیگانه اند و نیازی به گفتن از آن ندارند)

عاقل هرگز بر موجِ دریا عمارت نسازد و اقامت نکند و از سر دانش «نامرادی» برگزید ، از جهت آن که در زیر هر مرادی ده نامرادی نهفته است ، بلکه صد ، و عاقل از برای یک مراد  صد نامرادی تحمّل نکند. تَرک آن یک مراد کند ، تا آن صد نامرادی نباید کشید.                                                                                                                   (الانسان الکامل، عزیزالدین نسفی)

عاشقان در کویر تمنّا، عاجزانه :

·        امروز که در دست توام مرحمتی کن       فردا که شوم خاک ، چه سود اشک ندامت

                                                                                                                                                                      (حافظ)

·        عمر ما را مهلت امروز و فردای تو نیست  من که یک امروز مهمان توام فردا چرا؟

                                                                                                                                                                     (شهریار)

مجانین در زنجیر، مجال تمنّای رحمت نمی یابند :

مجنون ز چنان نظاره کردن

زد دست به جامه پاره کردن

گشت از می بیخودی چنان مست                 

کز پای درآمد و شد از دست

زد نعره و راهِ دشت برداشت

تیغ از سر و سر زتشت برداشت...

ناسوده درین سرای پر درد

چون خفت ، مع الغرامه آسود                                              (لیلی و مجنون ، نظامی)

لاهوت ، نا باورانه :

استاد سخن که «رحمت» آموخت            «عشق» و «هنر» و «کرامت» آموخت

در ورطة هولناک عشقــم                او هم تن و جـان من بیافروخت                                                                                                                  (لاهوت)

  ... :

الهی و ربّی ! مَن لی ؟

و مَن یَرحَمُنی ؟ إن لم تَرحمُنی ؟                                                                                                                  (دعای ابو حمزه ثمالی)

تا تو به داد من رسی ، من به خدا  رسیده ام...

در خبر است که حق  ـ جل جلالهُ ـ سه نام از نام های خود به ابراهیم فرستاد : یکی از آن «آه» بودکه ابراهیم بر دوام می گفتی آه...

 اگر تندرستان و اهل سلامت را نود و نه نام بباید ٬ اهل بلا را یک نام بباید.

نود و نه همه از زبان برآید ٬

امّا آه ٬ از میان جان برآید. زبان و کام را به آه راه نیست ....  

روح الارواح فی شرح اسماء الملک الفتّاح(احمدبن منصور سمعانی)